Lukt het niet om te veranderen? Dan wordt het tijd om je tactiek aan te passen.

Je kent het wel, je hebt je voor de zoveelste keer voorgenomen om iets te veranderen. Maandag begin ik echt. Maar al snel merk je dat je weer terugvalt in oude patronen en de moed zakt je in de schoenen. Je denkt: misschien is het gewoon niks voor mij en moet ik het maar gewoon zo laten. Maar na een tijdje begint je gevoel toch weer te knagen en probeer je weer opnieuw, zonder succes, of in ieder geval niet het succes dat je dacht te gaan behalen.

Hoe werkt verandering

Verandering is iets waar we als mensen van nature moeite mee hebben. Ons brein houdt van voorspelbaarheid. Tegen de tijd dat we 35 zijn, staat 95% van ons gedrag al vast in neurologische paden die in de hersenen gevormd zijn. Veel van ons gedrag wordt door deze paden automatisch aangestuurd. We hebben minder eigen keuze dan we denken. Het grootste gedeelte van de tijd leven we op de ‘automatische piloot’. Denk maar aan autorijden, naar de supermarkt gaan, eten koken en andere dagelijkse bezigheden waar we niet meer bij hoeven na te denken. Ook in onze gewoontes en sociale omgangsvormen staat veel gedrag al voorgeprogrammeerd.

Dit betekent niet dat veranderen onmogelijk is, maar wel dat het weerstand oproept vanuit ons brein. Als je in één keer te veel wilt veranderen, geeft het gevoelscentrum van je brein een signaal van gevaar af. Het doet er dan alles aan om terug te gaan naar ‘normaal’.

Je herkent misschien wel de alles-of-niets mentaliteit: Je gaat ineens sporten, gezond eten, op tijd naar bed, lezen en alles doen wat je online ziet dat goed voor je is. Maar, na 2 of 3 weken zijn die gewoontes vaak alweer ingeruild voor doomscrollen op de bank en toch net iets te veel drinken in het weekend.

Dat is niet gek als je het bekijkt vanuit je brein. Zoveel nieuwe paden kan het niet tegelijk aanleggen over de paden die al bestaan. Verandering vraagt om een andere aanpak. Een voorzichtige en geduldige aanpak. Alsof je heel langzaam een dier besluipt. Doe je het te snel, dan rent het weg en moet je opnieuw beginnen.

Spoiler: opnieuw beginnen hoort er sowieso bij. Hoe langzaam je ook gaat.

Daar komt je geduld om de hoek kijken. Veranderen kost tijd. Het is vallen en opstaan. Het in één keer goed doen bestaat niet. En dat heeft niks te maken met hoe goed je bent, hoe gemotiveerd je bent of of jij anders bent dan anderen. Je zal gegarandeerd een keer falen.

En dat van tevoren tegen jezelf zeggen helpt je om weer op te staan als het gebeurt. Want het hoort erbij. Simpelweg omdat je mens bent.
Het verschil zit erin of je weer opstaat. Of, dat je ego in de weg zit en je denkt: het heeft geen zin, het is niks voor mij, zo ben ik nou eenmaal.

Motivatie

Begin bij de juiste motivatie. Als het op verandering aankomt, is een goede voorbereiding het halve werk. Zomaar iets willen veranderen omdat je het iemand anders hebt ziet doen, en het jou ook wel leuk lijkt, gaat je niks brengen. Je motivatie komt dan niet van de juiste plek. Veranderen voor een ander of voor de buitenwereld is gedoemd om te mislukken.

Vraag jezelf eerst af:

·         Waarom wil ik veranderen?

·         Wat denk ik dat deze verandering mij oplevert?

·         Waarom heb ik deze verandering nog niet gemaakt?

·         Wat kost het mij als ik dit niet verander?

Dit is je basis.

Onderzoek of je motivatie echt van jezelf komt. Doe je het voor anderen? Dan kun je beter doorgaan zoals je bezig was. Kom je erachter dat het iets in jou is dat verlangt naar verandering? Dan heb je een goed startpunt.

Oefening

Ga zitten op een stoel en sluit je ogen. Stel je een dag uit je leven voor waarin je de verandering al hebt gemaakt. Hoe voel je je? Wat doe je? Wat zie je als je in de spiegel kijkt?

Maak dit beeld zo duidelijk mogelijk. Beschrijf of beeld het met zoveel mogelijk zintuigen: wat hoor je, ruik je, proef je, voel je in je lichaam? Welke kleuren, vormen en details zie je om je heen? Hoe beweeg je? Welke mensen zijn erbij, en hoe reageren ze op je?

Noteer je antwoord op de manier die voor jou werkt, bijvoorbeeld:

• Schrijf het in volledige zinnen als een korte scène.

• Maak een steekwoordenlijst met kernwoorden en gevoelens.

• Teken het beeld

Als je een duidelijk beeld hebt van waar je naartoe wilt, wordt het ook makkelijker om jezelf te motiveren. De positieve gevoelens die je ervaart door te denken hoe je leven eruit komt te zien als je veranderd wat je wilt veranderen worden opgeslagen en maakt het makkelijker om hierop terug te vallen.

De eerste stap

Als je weet waar je naartoe wilt, ga je kijken welke stappen daarbij horen.

Vaak denken we in te grote stappen: ineens een groot deel van je salaris sparen. Elke dag op tijd naar bed. Alleen nog maar gezond eten en 4 keer in de week sporten. Dit zijn de wat keer praktische doelen. Verandering kan ook zitten in: volgende keer wel tegen je baas zeggen dat je het er niet mee eens bent, niet gaan schreeuwen als je boos bent of dat ene gesprek aankaarten wat je al zo lang aan het uitstellen bent. Allemaal mooie doelen. Maar als jij komt van: niks sparen, elke dag na 00:00 slapen, vooral ongezond eten, niet sporten, alles wegstoppen, uit je vel schieten of vermijden zijn dit te grote stappen.

De lat ligt te hoog. Je stelt jezelf teleur. Eigenlijk zet je jezelf klaar om te falen. De sleutel tot verandering is: geduld, kleine stapjes en doorzettingsvermogen.

Wil je sporten? Begin met 1 keer per week. Maar die ene keer sla je niet over. Na 4 weken? Dan kun je opschalen naar 2 keer.
Wil je minder drinken? Drink je nu 2 dagen in het weekend? Ga naar 1 dag. Daarna naar 1 keer in de 2 weken.
Wil je rustiger reageren? Kom er na een uitbarsting op terug en bespreek wat er is gebeurd.

Het voelt tegenstrijdig, want je wilt het liefst meteen goed doen. Maar daarin overschatten we onszelf. De kunst zit in: je beperkingen erkennen, daar slim mee omgaan. Je ego loslaten, eerlijk naar jezelf kijken.

En als je terugvalt? Dan zeg je: dit hoort erbij, we gaan weer verder. Van falen naar leren. Als iets niet lukt en je zegt tegen jezelf: ik ben slecht, zie je wel dat het niet lukt, wat zullen anderen denken? Dan kom je in een negatieve spiraal. Je gaat verandering associëren met falen .En dan blijf je liever waar je bent, ook al voel je je daar niet goed. Zeg in plaats daarvan: “Goed dat ik het geprobeerd heb.”

En stel jezelf de vragen: Wat is er gebeurd? Wat kan ik hiervan leren? Hoe ga ik verder?

Ook dit kost tijd. Schrijf deze vragen op. Hang ze ergens op. Spreek met jezelf af wanneer je ze gebruikt. Bijvoorbeeld: “Als ik 3 weken niet heb gesport, ga ik zitten en reflecteren.”

Tot slot

Je kunt alles voorbereiden, maar de drive moet van binnenuit komen. Mensen veranderen vaak pas als de pijn groot genoeg wordt of de beloning aantrekkelijk genoeg is.

Vaak is het eerste het geval. Je kunt jezelf helpen door de beloning groter te maken dan de pijn. Want die verandering die je voelt dat je moet maken, komt sowieso een keer terug in je leven.

En hoe langer je hem uitstelt, hoe harder hij uiteindelijk binnenkomt.